Yerkapı, Sfenksli Kapı
Şehrin en güneyinde ve en yüksek noktasında Yerkapı
bulunur. Batıdan Aslanlı Kapı'dan, doğuda Kral Kapı'dan geniş bir yay
çizerek şehrin en yüksek kesimine ulaşan sur burada yapay olarak
yığılmış toprak setin üzerinden geçer. Bu setin üstünde tam ortada sur
Sfenksli Kapı ile kesintiye uğrar.
|
Yerkapı'nın havadan görünüşü
|
Yerkapı
adını, Hattuşa'da bugün hala içine girilebilen tek poternden alır. Bu
tünel yapay toprak set yığılmadan önce bindirme tekniğinde yapılmıştı:
Bu teknikte uzun taş bloklar bir alttakinden biraz öne çıkarılarak üst
üste koyulur; en üste ortaya ise kilit taşı olarak sivri bir blok
yerleştirilir. Böylece sivri üçgen biçimli bir tonoz oluşturulur.
|
|
|
Poternin Yerkapı'nın dışına
açılan kapısı
üstte Sfenksli Kapı
|
Dar merdivenlerle Yerkapı'nın
üstüne ulaşılır
|
|
Sfenksli Kapı'nın iç kapı doğu
sfenksi
|
Yığma toprak setin dış tarafındaki yüksekliği yaklaşık
35 metre, uzunluğu 250 metre ve tabandaki genişliği yaklaşık 80
metredir. Yamaç burada, şehre bakan taraftan farklı olarak özenli bir
işçilikle taş döşeme ile kaplıdır. Döşemenin her iki yanında, setin
üzerine çıkan dik merdivenler bulunur. Bu merdivenler, setin savunma
amaçlı olmadığını açıkça göstermektedir. Zaten 35° lik bir eğime sahip
bu döşemeyi, kondisyonu iyi savaşçıların koşarak çıkması hiç te zor
değildi. Ayrıca düşman sura buradan değil, batı yada doğuya doğru birkaç
metre ileriden hücum etmeyi yeğlerdi; çünkü surun bulunduğu set orada
çok daha alçaktır. Taş döşeli bu setin daha çok şehrin, devletin ve/veya
dinin gücünü ve büyüklüğünü vurgulayan temsili bir yapı olduğu
anlaşılıyor. Güneyden gelen yolcular için üzerinde kuleli sur duvarı
bulunan parlayan beyaz sırt, mutlaka uzaklardan seçilebilen bir "işaret"
görevi görüyordu.
Yerkapı setinin üzerinde ortada Sfenksli Kapı yer alır.
Diğer büyük şehir kapıları gibi bu kapının iki yanında kuleler bulunmaz.
Kapı bir kulenin içinden geçer. Sfenksli Kapı adını, kapı pervazlarında
bulunan dört Sfenks'ten alır. Sfenksler aslan vücutlu, insan başlı
karışık yaratıklardır. Hititler bu karışık yaratık tasvirini, sfenksin
kral tasviri olarak görüldüğü Mısır'dan almış olabilirler. Ancak Hitit
sfenkslerinin yumuşak yüz hatları, Mısır'dakilerin aksine dişi
yaratıklar olarak tasvir edildiğini gösterir.
