İlçenin Tarihi ve Coğrafi Yapısı
Boğazkale 1987
yılına kadar Sungurlu İlçesine bağlı bir Bucak Merkezi durumunda iken
04.07.1987 gün ve 3 392 sayılı "103 İlçe Kurulması Hakkındaki Kanun"
ile İlçe haline getirilmiştir. İdari teşkilat kuruluş çalışmalarından
sonra 21.11.1988 günü resmen faaliyete geçmiştir.
Belediye teşkilatı
ise 1967 yılında kurulmuştur.
İlçemiz köy iken
Boğazköy ismini taşıyordu. Daha sonra idari açıdan köy tüzel
kişiliğinden Bucak tüzel kişiliğine çevrildiğinde, İlçenin kuruluş
yeri coğrafi konum olarak boğaz olduğundan eskiden kullanılan Boğaz
sözcüğü aynen alınmış Hattuşa Ören yerindeki kaleden
esinlenilerek Boğazkale olarak adlandırılmıştır. İdari açıdan bucak
olduğu ve isim değişikliği yapıldığı tarih bilinmemektedir. Ören
yerleri ile ilgili bazı kaynaklarda Boğazköy olarak yer almaktadır.
Hattuşa ve
Yazılıkaya'nın keşfi 1834 yılında olmuştur. 1835-1894 yılları arasında
çeşitli yabancı Arkeologlar tarafından ferdi çalışmalar yapılmış, 1904
yılından itibaren ise Alman Doğu Kültürleri Araştırma Merkezi
tarafından kazı çalışmaları başlatılmıştır.
İlçemizde bulunan
Hattauşa Anadolu Medeniyetleri içinde önemli bir yer tutan Hitit
Medeniyetinin (M.Ö.1650/1600-1200) yılları arası Başkentliğini
yapmıştır.
Hattuşa yerleşim alanı içinde Büyükkayanın üst kesiminde bir köy
ortaya çıkmıştır.
Hattuşa/Boğazköy de
ilk Tunç Çağın geç dönemlerinde Hatti yerleşmesi ortaya çıkar. Bu
Hatti yarleşmesi izleyen Orta Tunç Çağında MÖ 19/18. yüzyılda
burada bir Karum (Asurlu Tüccarların Kolonisi) kurulur.Asurlu
tüccarlar bakır gümüş altın ile değerli taşları ve hammaddeleri almak
için geliyorlardı.Karşılık olarak da kalay, kumaş ve elbise
getiriyorlardı.Ticari işlemlerin belgelenmesi için Asurlu tüccarlarla
birlikte çivi yazısı da gelmiştir. Bulunan tabletlerde merkezin adı da
Hattuş olarak geçiyordu.Tabletlerde Kuşarlı Kral Anitta Hattuş Kralı
Pijustiyi yendiğini şehri tahrip ettiğini anlatır.Kazılarda MÖ 1700
yıllarında Hattuş şehrinin yandığı anlaşılmaktadır. Şehrin konumu, su
kaynaklarının bolluğu gibi etmenlerden dolayı MÖ 17. yüzyılın 2.
yarısında Hitit Kralı Hattuşalı anlamına gelen 1. Hattuşili
burayı başkent olarak seçer.Böylece Hattilerin Hattuşundan Hititlerin
Hattuşası doğar.Hititlerin dilleri Hint Avrupa dil grubuna
girer.Hititler MÖ 3000;nin ikinci yarısında Kafkaslar üzerinden İç
Anadoluya göç etmişlerdir. 1. Hattuşiliden sonra halefi Mürşili geçer.Kaşka
boyları Hitit bölgelerine akınlar yaparak devleti zayıflatırlar.1.Şupiluluma
ve ondan sonra gelen krallar devleti güçlendirmiştir. Hitit Kralı 2.
Muvattali ile Mısır Kralı Ramses arasında Kadeş Savaşı 1274 yılında
yapılır.Savaş sonuçsuz kalır. Barış anlaşması yapılır.Bu tarihteki ilk
yazılı anlaşmadır.Hitit Şehrine kesin kim tarafından son verildiği
bilinmemektedir.MÖ 1180-334 yılları arası Frig ve Pers hakimiyetinde
kalır. MÖ 334-MS 1071 yılları arası Hellenistik/Galat ve Roma/Bizans
egemenliğinde kalır.
1071 Malazgirt
Savaşından sonra Anadolu Türk Fethiyle karşı karşıya gelir.İzleyen
yüzyıllarda bölge büyük ölçüde boş kalmıştır.
Elbistanlı Bostanlı
aileleri Kahramanmaraş Elbistandan, Atila aileleri Malatya Arapkirden
Gemerekli aileleri Sivas Gemerekten, Ocaklı Ailesi Sivas Yıldızeliden
gelerek Dulkadiroğullarının çevresini oluşturmuşlardır.
Dulkadiroğulları Boğazköy ve Sungurlu çevresinin hakimi
olmuşlar.Cumhuriyet döneminde ağalıkların kaldırılmasıyla
Dulkadiroğullarının Osmanlı dönemindeki ağalıkları son
bulmuştur. Dölarslan soyadını almışlardır.
İsmi Boğazkale
olarak değişen nahiye merkezi (bucak) 1967 yılında belediye olmuş ilk
belediye başkanlığını Dölarslan ailesinden Şahin bey yapmıştır.
Hititlerin baş
şehrini bağrında bulunduran Boğazkale turistik bir şehirdir. İşsizlik
nedeni ile, yıllar önce göç alan Boğazkale şimdi göç vermeye başlamış
ilçenin tamamından fazla nüfus büyük şehirlerde yaşamaktadır. Evren ve
Evci olarak iki kasabası, 12 köyü ve 1 mezrasıyla küçük bir Anadolu
ilçesi görünümündedir.
Sosyal Durum (Konut,Sosyal Yaşantı,İş ve Çalışma Hayatı)
İlçe merkezinin
önemli bir bölümü 02.10.1988 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan
Bakanlar Kurulu Kararı gereğince Milli Park Sahası olarak ilan edilmiş
olup, bu alan I. ve III. derece Arkeolojik sit alanı içinde
bulunmaktadır. Bu alanda yapılaşmaya ve eski yapıların onarımına izin
verilmemektedir. Bu nedenlerle hat safhada konut sıkıntısı
bulunmaktadır. İlçemize dışardan atanan kamu personeli kiralık ev
bulmakta büyük sıkıntı çekmekte ve bulamayınca da Sungurlu'ya
yerleşmek zorunda kalmakta ve her gün gidiş geliş yapmaktadırlar.
Çorum İl Özel İdare Müdürlüğü'nce 2001 yılında memurlar için 18 adet
lojman yapımına başlanmıştır.
İlçe merkezinde
Kaymakamlık Lojmanı, Jandarma Lojmanı ve Belediyeye ait 4 sosyal konut
dışında kamu konutu bulunmamaktadır.
Tarım alanlarının
yetersizliği sebebiyle İlçemiz merkez ve köylerinden yurtiçine göç
mevcuttur. Yurt dışında bulunanların büyük çoğunluğu Almanya'da
çalışmaktadırlar. Ayrıca, mevsimlik olarak İlçe dışına amelelik
yapmaya gidenlerin sayısı bir hayli fazladır.
Genel Nüfusun
Yerleşim Birimlerine Göre Dağlımı:
Nüfus Tespiti : 22
Ekim 2000
Nüfus Sayımı:
Boğazkale Merkez 1.954
Evren beldesi 1.880
Evci Beldesi 1.521
Çarşıcuma Köyü 279
Emirler Köyü 467
Gölpınar Köyü 30
Kadılıtürk Köyü 309
Karakeçili Köyü 374
Kaymaz Köyü 423
Örenkaya Köyü 213
Sarıçiçek Köyü 153
Yanıcak Köyü 87
Yazır Köyü 167
Yenikadılı Köyü 123
Yukarı fındıklı Köyü 204
